Mnisi

Najważniejszy podział w buddyzmie rozróżnia mnichów i świeckich wyznawców. Mnisi tworzą centrum religii. Żyją oni we wspólnotach, lecz zdarzają się wśród nich również pustelnicy. Uważają się oni za prawdziwych i niepodważalnych buddystów. Ich pierwotna nauka, Hinajana, znajduje odzwierciedlenie w zakonnych regułach. Nakazuje ona ścisłą dyscyplinę, zachowanie czystości i przestrzega przed pokusami.

Reguły te nazwano winaja i zanim zostały spisane, recytowano je na zgromadzeniach mnichów. Winaja mówi o trzech najważniejszych ideałach: ubóstwie, czystości i ustępliwości. Mnisi nie posiadają żadnej własnej wartości oprócz miski na jałmużnę, igły do szycia, sitka do cedzenia wody pitnej, brzytwy do golenia i różańca. Jako mnisi wędrowni są również zobowiązani do zasady nie posiadania domu i ojczyzny. Ponieważ zakazane jest w klasztorze posiadanie pieniędzy, jedyną drogą do zdobycia jedzenia jest żebractwo. Wiara traktuje nawet żebranie jako szkoły i naukę samodyscypliny. Równie surowo przestrzegany jest ideał czystości. Określa on zasady obcowania mnichów z kobietami. Mnisi muszą odrzucić pożądanie by oddać się medytacji. W zasadzie ustępliwości, mnisi przyjmują założenie w pokrewieństwie wszystkiego, co żyje i głoszą naukę, że każda z tych istot może być odrodzonym człowiekiem.

Nirwana

Wejście Buddy w stan nirwany zostawiło jego wyznawców bez spisanych zasad wiary. Już na pierwszym spotkaniu mnichów doszło do podziału na różne sekty i szkoły. Nauka opierające się na buddyzmie nie została skodyfikowana przez założyciela religii, lecz przez jednego z jego uczniów.

Mnich Soriputta założył, a następnie rozwinął naukę Starej Szkoły Mądrości. Jego poglądy kształtowały umysły 15 pokoleń. Hinajana stanowi kanon zasad, który dzieli się na trzy kompedia. Są to: reguła klasztorna, pięć zbiorów mów Mistrza i jego uczniów, oraz sześć ksiąg. Najważniejszym problemem, który szkoła starała się przekazać była medytacja. Przebiegała ona na trzech poziomach: dyscypliny moralnej, transu i mądrości. Dyscyplina służyła opanowaniu własnego ciała. Ćwiczenia powodowały, że ciało zaczynało być odpychające i nieprzystępne. Powodowało to, że medytujący mógł się od niego odizolować i skupić na zmysłach. Trans polegał na koncentracji na określonym przedmiocie i stłumieniu wobec niego wszystkich odczuć. Kolejnym poziomem była utrata wrażliwości na odczuwanie zadowolenia, czy niezadowolenia z własnej osoby. Na koniec osiągany był stan poza postrzeganiem, w którym wyłączona jest świadomość, który bywa określany mianem "boska przepaść".